Adierazleen fitxak

2024

Testuinguruaren adierazleak

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: Osasun Eskualde Oinarrizkoan erroldatutako pertsonen kopurua 2023/01/01ean.

Datuen iturria: Nastat, biztanleriaren zifra ofizialak.

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa, sexua (eskualdeko gizonezkoen eta emakumezkoen ehunekoa).

Nafarroa osoko balioa: 672.155 pertsona (% 49,5 emakumezkoak, eta % 50,5 gizonezkoak).

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: Osasun Eskualde Oinarrizkoan erroldatutako biztanleriaren batez besteko adina 2023/01/01ean.

Datuen iturria: Nastat, biztanleriaren zifra ofizialak.

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa eta sexua.

Nafarroa osoko balioa: 46,3 urte, emakumezkoak; eta 43,2 urte, gizonezkoak.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: 15etik 49 urtera bitarteko emakumeen artean urtebetean izaten diren jaiotzen kopurua adierazten duen indizea, adin bereko mila emakumeko.

Datuen iturria: Nastat, Jaiotza- eta ugalkortasun-estatistika.

Urtea: behin-behineko datuak 2021-2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: 15 urtetik beherako biztanleriaren eta 15 eta 64 urte bitarteko biztanleriaren arteko erlazioa 2023/01/01ean.

Datuen iturria: Nastat, biztanleriaren zifra ofizialak.

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa

Nafarroa osoko balioa: % 24,7.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: 65 urteko edo gehiagoko biztanleriaren eta 15 eta 64 urte bitarteko biztanleriaren arteko erlazioa 2023/01/01ean.

Datuen iturria: Nastat, biztanleriaren zifra ofizialak.

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa.

Nafarroa osoko balioa: % 32,0.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: Atzerrian jaiotako biztanleen proportzioa biztanleria guztiaren gainean 2023/01/01ean.

Datuen iturria: Nastat, biztanleriaren zifra ofizialak.

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa.

Nafarroa osoko balioa: % 17,9.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: aztertutako aldian (2017-2023) jaiotako pertsona bat batez beste zenbat urte bizitzea aurreikusten den, egungo hilkortasun-tasekin jarraituz gero.

Datuen iturria: NOPLOI, hilkortasun erregistroa.

Urtea: 2017-2023.

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa, sexua.

Balioa Nafarroa osoan: emakumezkoak, 86,8 urte; gizonezkoak, 81,3 urte.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: 85 urteko edo gehiagoko biztanleriaren eta 65 eta 64 urte bitarteko biztanleriaren arteko erlazioa 2023/01/01ean.

Datuen iturria: Nastat, biztanleriaren zifra ofizialak.

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa.

Nafarroa osoko balioa: % 17,2.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: lurralde jakin batek okupatzen dituen km2.

Datuen iturria: IDENA.

Urtea: 2024

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa.

Nafarroa osoko balioa: 9758,6 km2.

Taldea: Testuinguruaren adierazleak

Definizioa: Lurralde batean 2023/01/01ean zegoen biztanle kopurua, lurralde horretako azalerako km2 bakoitzeko

Datuen iturria: Nastat eta IDENA.

Urtea: 2023.

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa.

Nafarroa osoko balioa: 68,9 biztanle km2 bakoitzeko

Morbilitatea

Taldea: MORBILITATEA
   
Adierazlearen izena: Ongizate orokor eskasa

Definizioa:

Osasunaren Mundu Erakundearen "World Health Organization (WHO)-Five Well-being Index (WHO-5)” zerrendaren arabera ongizate orokor eskasa duten 15 urteko eta gehiagoko pertsonen ehunekoa. 

Adierazlearen deskribapena: 

  • Zenbakitzailea: Ongizate orokor eskasa duten 15 urteko eta gehiagoko pertsonen kopurua.
  • Izendatzailea: Zerrenda osatzen duten galderei erantzun dieten inkestatutako 15 urteko eta gehiagoko pertsonen kopurua.

Adierazlea zergatik sartu den:

Osasun mentala pertsonen bizi-kalitatearen baldintzatzaile garrantzitsu bat da. Azken boladan, gero eta arreta handiagoa jartzen zaio, pandemiak biztanlerian maila guztietan izan dituen eraginak aztertzeko eta arintzeko beharrak areagotuta.

Osasun mentala ardatz estrategiko moduan dago sartuta 2014-2020ko Osasun Planean.

Datuen iturria: Inkesta Soziala eta Bizi Baldintzei buruzkoa - ISetaBB 2017 (NASTAT), NOPLOIk berak egina.

Urtea: 2017

Bereizte-maila: Lurralde Antolamenduko Planak Zonifikatzea - LAP (Nafarroa Atlantikoa eta Pirinioak lotuz) eta sexua.
  
Oharrak:

WHO-5 adierazlea pertsonek lortutako puntuazioak batuz eraikitzen da, 5 itemi emandako erantzunen arabera. Item bakoitza 6 mailako Likert eskala baten arabera erantzuten da: "inoiz ere ez"-etik (0 puntu) hasita "uneoro" (5 puntu) arte. Adierazlea 0tik 25 puntura artekoa izaten da, eta puntuazio handienak ongizate handiena adierazten du. Kontuan hartutako itemak honako hauek dira:

- Alai eta umore onez egon da

- Lasai eta erlaxatuta egon da

- Aktibo eta energiaz beteta sentitu da

- Fresko eta atseden hartuta esnatu da

- Bere bizitza interesatzen zaizkion gauzaz bete da

13 puntutik beherako puntuazioa ongizate orokor eskastzat hartzen da, eta beheraldiarekin lotzen da.

Erreferentzia: Lucas-Carrasco, Ramona, Reliability and validity of the Spanish version of the World Health Organization-Five Well-Being Index in elderly, Psychiatry and Clin. Neurosci. 2012; 66: 508-513.

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Lau adin-tartetan moldatuta (15-34 urte; 35-49 urte; 50-64 urte; eta 65 urte eta gehiago), sexu bakoitzeko adierazlerako.

Betetze-eguna: 2021/10/1
 

Taldea: MORBILITATEA
   
Adierazlearen izena: Gehiegizko pisua 15 urteko eta hortik gorako biztalerian

Definizioa: Osasunaren Mundu Erakundearen estandarren arabera (GMI 25 edo handiagoa), pisu handiegia (gehiegizko pisua edo obesitatea) duten 15 urteko edo gehiagoko pertsonen ehunekoa. 

Adierazlearen deskribapena: 

  • Zenbakitzailea: Pisu handiegia duten 15 urteko eta gehiagoko pertsonen kopurua.
  • Izendatzailea: Pisuari eta garaierari buruzko galderei erantzun dieten inkestatutako 15 urteko eta gehiagoko pertsonen kopurua.

Adierazlea zergatik sartu den:

Garrantzitsua da ulertzea 15 urteko eta gehiagoko pertsonen pisu handiegia biztanleriaren osasun-egoeraren baldintzatzaile bat dela, bizitzako etapetan egoera horrekin lotutako komorbilitateak kontuan hartuta. Osasunaren sustapenak elikadura osasungarriarekin eta ariketa fisikoarekin lotutako tresna ugari eskaintzen ditu, pisu handiegiarekin lotutako egoerak saihesteko eta hobetzeko.

Datuen iturria: Inkesta Soziala eta Bizi Baldintzei buruzkoa - ISetaBB 2017 (Nastat), NOPLOIk berak egina.

Urtea: 2017

Bereizte-maila: Lurralde Antolamenduko Planak Zonifikatzea - LAP (Nafarroa Atlantikoa eta Pirinioak lotuz) eta sexua.

Oharrak:

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Lau adin-tartetan moldatuta (15-34 urte; 35-49 urte; 50-64 urte; eta 65 urte eta gehiago), sexu bakoitzeko adierazlerako.

Betetze-eguna: 2021/10/1

Taldea: MORBILITATEA

Adierazlearen izena: Haurren (6-9 urte) gehiegizko pisua

Definizioa: Osasunaren Mundu Erakundearen pisuen eta neurrien araberako haurren hazkunde patroien arabera, pisu handiegia (gehiegizko pisua edo obesitatea, desbideratze tipiko bat baino gehiago medianaren gainetik) duten 6-9 urteko haurren biztanleriaren ehunekoa.

Adierazlearen deskribapena:

  • Zenbakitzailea: Nafarroan bizi diren eta pisu handiegia duten 6-9 urte arteko pertsonen kopurua.
  • Izendatzailea: Nafarroan bizi diren eta pisuaren eta neurriaren informazioa duten 6-9 urte arteko pertsonen kopurua.

Adierazlea zergatik sartu den:

Azken hamarkadan, zenbait ekimen jarri dira abian Nafarroan, obesitatea murrizteko; eta beraz, haurren pisu handiegiari aurre egiteko: hazkundea ebaluatzeko MOEren taula berriak sartzea, Fruten eta barazkien programa ikastetxean edo Osasuna sustatzeko eskolak. Gehiegizko pisua eta obesitatea zaintzea erabakigarria da adin txikikoen pisu handiegia murrizteko politiken arrakasta ebaluatzeko.

Datuen iturria: Oinarrizko Osasun Laguntza eta NOPLOI

Urtea: 2021-2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa eta sexua

Oharrak:

Pisu handiegia, 2021eko urtarrilaren 1etik 2023ko abenduaren 31ra arte egindako azken neurketa baliagarriaren gainetan kalkulatua.

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Sexu bakoitzeko adierazlerako adinen arabera egindako moldaketa.

Kalkulatzeko, Osasun Eskualde Oinarrizko hauek elkartu dira:

  • Zizur eta Etxabakoitz.
  • Leitza eta Lesaka.
  • Elizondo eta Ultzama.
  • Agoitz eta Auritz.
  • II Zabalgunea eta Lezkairu.
  • Zangoza, Izaba eta Zaraitzu.
  • Viana eta Los Arcos.
  • Allo eta Lodosa.
  • Erriberri eta Zarrakaztelu.
  • Villatuerta eta Antzin-Ameskoa.

Desagregazio eguna: 2024/11/01

Taldea: MORBILITATEA

Adierazlearen izena: 2. motako diabetesa diagnostikatutakoen prebalentzia
 

Definizioa: Nafarroan bizi diren eta 2. motako diabetesa diagnostikatuta duten 20 urteko eta gehiagoko pertsonen ehunekoa (CIAP2ko T90 kodea).
 

Adierazlearen deskribapena:

Zenbakitzailea: Nafarroan bizi diren eta 2 motako diabetesa (CIAP2ko T90 kodea) diagnostikatuta duten 20 urteko edo gehiagoko pertsonak 2023/12/31n.

Izendatzailea: 2023/12/31n adin bera zuten OTIren guztizko biztanleria.
 

Adierazlea zergatik sartu den:

Nafarroan, RIVANAren (Arrisku baskularrari buruzko ikerketa) arabera, 35 urtetik 84 urtera arteko gizonen % 11k eta emakumeen % 6,4k diabetes mellitus izenekoa dute. Diabetesaren prebalentzia adinaren arabera handitzen da bi sexuetan; hala ere, gizonezkoetan handiagoa da adin guztietan.

Gainera, gizonen %16k eta emakumeen %8k 110 eta 125 mg/dl arteko gluzemiak dituzte. Nafarroan, 40.000 pertsonak baino gehiagok 2. motako diabetesa dute diagnostikatuta, Oinarrizko Osasun Laguntzako historia klinikoko datuen arabera. Diabetesa lehentasunezko gaixotasunetako bat da paziente kronikoei eta pluripatologikoei arreta integratua emateko Nafarroako Estrategian.  

Datuen iturria: Oinarrizko Osasun Laguntza eta BARDENA
     

Urtea: 2023
  

Desagregazio-maila:  Osasun Eskualde Oinarrizkoa

Betetze eguna: 2024/11/01

Taldea: MORBILITATEA

Adierazlearen izena: Lehenetsitako 3 patologia edo gehiago dituzten 65 urteko edo gehiagoko pazienteak.

Definizioa: Nafarroan bizi diren 65 urteko edo gehiagoko pazienteak, baldin eta 8 patologia kronikoren zerrenda batetik 3 patologia kroniko edo gehiago badituzte.

Adierazlearen deskribapena:

  • Zenbakitzailea: Nafarroan bizi diren 65 urteko edo gehiagoko pazienteak, baldin eta hautatutako 3 patologia kroniko edo gehiago badituzte.
  • Izendatzailea: Nafarroan bizi den adin bereko biztanleria, guztira, 2023/12/31n.

Hautatutako patologia kronikoen zerrenda:

Dementzia, bihotz-gutxiegitasuna, kardiopatia iskemikoa, BGBK, giltzurrun-gutxiegitasuna, istripu zerebrobaskularra, diabetesa eta zirrosia.

8 patologia horiek aukeratzeko, oinarritzat hartu da “Necesidades de herramientas de evaluación de resultados a los clínicos del SNS-O” (O-NOZko klinikoen emaitzak ebaluatzeko tresnen beharrak) dokumentuko planteamendu metodologikoa:

Adierazlea zergatik sartu den:

Gaur egun, gaixotasun kronikoak gero eta presenteago daude. Oinarrizko Osasun Laguntzako kontsulten % 70 inguru eta ospitaleratzeen % 60 horiekin lotuta daude. Bizi-itxaropena handitzeak eta bizimodu berriek hazkunde hori errazten dute, eta eraginak osasun-sistemara iristen dira. Bereziki, arreta jarri behar zaie adineko pertsonei eta haien zaintza-beharrei.

Datuen iturria: Oinarrizko Osasun Laguntza

Urtea: 2023

Desagregazio-maila:  Osasun Eskualde Oinarrizkoa eta sexua

Oharrak: 

Kalkulatzeko, Zizurko eta Etxabakoitzeko Osasun Eskualde Oinarrizkoak elkartu dira. Adierazlearen kalkulua adostu da Navarrabiomedeko metodologia unitatearekin.

Betetze eguna: 2024/11/01

Taldea: MORBILITATEA

Adierazlearen izena: Antsiolitikoen eta antidepresiboen kontsumoa.

Definizioa: Nafarroan bizi diren eta azken urtean antsiolitikoen eta/edo antidepresiboen hiru ontzi gutxienez kontsumitu dituzten pertsonen ehunekoa.


Adierazlearen deskribapena:

  • Zenbakitzailea: Nafarroan bizi diren eta azken urtean (2023/1/1etik 2023/12/31ra) antsiolitikoen eta/edo antidepresiboen hiru ontzi gutxienez kontsumitu dituzten pertsonen ehunekoa.
  • Izendatzailea: Nafarroan bizi diren pertsonak 2023/12/31n.

Adierazlea zergatik sartu den:

Farmako horiek komunitate baten ongizatearen/ondoezaren mailaren informazio-adierazle gisa aukeratu dira. Zeharka ere neurtzen du; izan ere, sintomak abiapuntu hartuta neurtzen du, komunitateko bizimoduak ondoez psikologikoari aurre egiteko balio duen neurtzen du, eta bereziki, ondoez horren tratamendu medikutik babesteko balio duen. Estres-, depresio- edo antsietate-arazoak dituen biztanleriaren zati garrantzitsu batek osasun-sistemara jotzen duela eta preskripzio bat jasotzen duela onartzen dugu.

Datuen iturria: Kontsumo Farmazeutikoaren Informazio Sistema eta BARDENA

Urtea: 2023
  

Desagregazio-maila:  Osasun Eskualde Oinarrizkoa eta sexua
  

Oharrak:

Zenbaketan sartutako sendagaiek ATC kode hauek dituzte:

N05B     ANTSIOLITIKOAK N05C  HIPNOTIKOAK ETA LASAIGARRIAK N06A ANTIDEPRESIBOAK

Kontsumo Farmazeutikoaren Informazio Sistemak datuak LAMIAtik eta paperean egindako errezeten fakturaziotik lortzen ditu, eta hilero eguneratzen da.

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Sexu bakoitzeko adierazlerako bost urteko taldeko adinen arabera egindako moldaketa.

Betetze eguna: 2024/11/01

Faktore soziodemografikoak eta ingurumenekoak

Taldea: FAKTORE SOZIODEMOGRAFIKOAK ETA INGURUMENEKOAK
   
Adierazlearen izena: 20 urtetik beherako ama duten jaioberriak 

Definizioa:

14-19 urte bitarteko emakume egoiliarren Ugalkortasun Tasa Espezifikoa (UTE), milako hainbestean. Adierazitako lurralde eremurako, 14-19 urte bitarteko emakumeen jaiotzen proportzioa 14-19 urte bitarteko 1.000 emakumekiko.

Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: 14-19 urte bitarteko ama egoiliarren haurren erregistratutako jaiotzen urteko batezbestekoa, erreferentziako urte anitzeko aldirako

Izendatzailea: Erreferentziako urte anitzeko aldiaren erdiko puntuan dauden 19 urteko emakume egoiliarren guztizko kopurua

Emaitza milako hainbestean adierazten da.

Adierazlea zergatik sartu den:

Nerabeen haurdunaldi gehienak ez daude planifikatuta. Emakume batzuentzat gazteak direnean ama izatea beren bizitzan inflexio-puntu positibo bat izan daitekeen arren, nerabe gehienentzat haurra haztea oso zaila izaten da, eta sarritan, emaitzak txarrak izaten dira ama edo aita nerabearentzat, osasun emozionalari eta ongizateari dagokionez, bai eta adin txikikoarentzat ere, haurraren osasunari dagokionez.

Oso gazterik ama izaten diren emakumeek aukera gutxiago izaten dituzte sozialki eta ekonomikoki hobetzeko; batik bat, ez delako ohikoa ama gazteek ikasten jarraitzea, eta lan egin behar badute, bereziki zaila izaten delako familiako eta laneko erantzukizunak konbinatzea.

Ama nerabeen seme-alabek epe luzera pobrezian bizitzeko arrisku handiagoa dute, eta portaera-arazoak izateko joera handiagoa dute.

Emakume baten bizitzan, oso gazterik haurra izatea prebenitzea neurri garrantzitsua da, amaren osasuna hobetzeko eta haur-hilkortasuna murrizteko.

Datuen iturria:

Populazioaren Mugimendu Naturala eta Biztanleen Errolda (EIN, Nastat-ek emandako datuak)

Urtea: 2021-2023

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa  

Oharrak:

20 urtetik beherako amen jaiotzen zifretan egonkortasun eta fidagarritasun handiagoa bilatzeko, Osasun Eskualde Oinarrizko bakoitzean, adierazlea kalkulatzeko, erreferentziako batez besteko populazioarekiko (2018/1/1ean) urte anitzeko aldi bateko (2017-2019) jaiotzen batezbestekoa erabiltzen da.

Emakumeen populazioa 14 urtetan hasten da, erregistratutako lehen jaiotzak adin horri dagozkiolako.

Betetze-eguna: 2024/11/1

Adierazlearen izena: Diru-sarreren desberdintasuneko Gini indizea

Definizioa:

Gizarte batean diru-sarreren desberdintasun-gradua islatzen duen neurri ekonomikoa; hura kalkulatzeko kontuan hartzen da nola banatzen diren diru-sarrerak biztanlerian.

Adierazlearen deskribapena: 

  • Gini indizea 0 eta 100 arteko zenbaki bat da. Zenbaki hori 0 bada, horrek esan nahi du berdintasun perfektua dagoela (pertsona guztiek diru-sarrera berdinak dituzte) eta 110 bada, desberdintasun perfektua dagoela (pertsona batek diru-sarrera guztiak ditu eta besteek ez dute ezer ez)
  •  Lorenz-en kurbaren diagraman azaleren proportzio bat da.

Adierazlea zergatik sartu den:

Erlazio zuzena dago desberdintasun ekonomikoaren eta osasun txarraren artean. Richard Wilkinson-ek eta Kate Picket-ek “Desigualdad: un análisis de la (in)felicidad colectiva” (Desberdintasuna: zorion/zoritxar kolektiboaren analisia) liburua idatzi zuten eta bertan, liburu asko aztertu ondoren, azaltzen dute nazioartean zer inpaktu duten desberdintasun sozioekonomikoek osasunean. Gini indizea desberdintasun ekonomikoaren adierazle nagusia da; izan ere, indizeak populazio zehatz baten diru-sarreren banaketa neurtzen du, zifra bakar baten bidez.

Datuen iturria: Nafarroako biztanleen errentari buruzko estatistika (Nastat)

Urtea: 2022

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa  

Betetze eguna: 2024/11/01

 

Taldea: FAKTORE SOZIODEMOGRAFIKOAK ETA INGURUMENEKOAK
   
Adierazlearen izena: DBHko graduatu-titulurik gabeko 18tik 24 urtera arteko gazteak

Definizioa:

Gehieneko ikasketa-maila Bigarren Hezkuntzako lehen etapa duten 18tik 24 urtera arteko pertsonen ehunekoa (2014ko CNEDeko 01, 02, 12 eta 31 kodeak); hau da, DBHko graduatu-titulurik edo baliokiderik ez dutenak.

Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: Bigarren Hezkuntzako bigarren etapa osatu ez duten 18 urtetik 24ra arteko pertsonak

Izendatzailea: 18 urtetik 24ra arteko pertsonak

Adierazlea zergatik sartu den:

Lortutako gehieneko ikasketa-maila etorkizuneko morbilitatearen eta heriotza-tasaren adierazle ona da; izan ere, ikasketa-maila baxuagoak dituzten pertsonek osasun-emaitza txikiagoak dituzte, bai eta goi-mailako ikasketak dituztenek baino bizimodu eta portaera ez hain osasungarriak ere. Gainera, gizarte-bazterketaren arriskua murrizten duen babes-faktore bat da.

Uzteak ondorioak eta kostuak ditu banakoen eta gizartearen gainean, lan-merkatuaren ikuspegitik eta ongizate orokorraren ikuspegitik. Gazteen ingurune sozioekonomikoa funtsezkoa da uzteari dagokionez.

Datuen iturria: SIPNa (Nastat)

Urtea: 2021

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa 

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: FAKTORE SOZIODEMOGRAFIKOAK ETA INGURUMENEKOAK
   
Adierazlearen izena: Langabezia-tasa

Definizioa: Langabeen ehunekoa biztanleria aktiboarekiko (okupatuak eta langabeak).

Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: Langabeak; hots, erreferentziako astean lanik gabe, lanerako prest eta enplegua aktiboki bilatzen aritu diren 16 urteko edo gehiagoko pertsonak; lana aurkitu dutenak eta lanean hasteko zain daudenak ere langabeak dira, betiere lehenengo bi baldintzak betetzen badituzte.

Izendatzailea: Biztanleria aktiboa; hots, ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko lan bat ekartzen duten 16 urteko edo gehiagoko pertsonak (biztanleria okupatua), eta une horretan lanik ez dutenak, bila ari direnak eta lanean hasteko prest daudenak (biztanleria langabea).

Adierazlea zergatik sartu den:

Langabezia gaixotasun- eta hilkortasun-arrisku handiagoarekin lotzen da.

Lanari esker, gure beharrak asetzea eta gure nortasuna eta identitatea berrestea lortzen dugu, bai banaka bai sozialki eta kolektiboki. Langabeziak osasunean eragiten dituen kalteak ezegonkortasun emozionaletik kalte psikologikoko faseak agertzerainokoak dira. Langabeak gehiago gaixotzen dira eta arazo psikologiko gehiago izaten dituzte. Gainera, haien portaerak edo bizimoduak ez dira hain osasungarriak izaten eta beren bizi-kalitatea okertu egiten da.

Datuen iturria: Biztanleria Aktiboaren gaineko Udal Estatistika (Nastat)

Urtea: 2023

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa

Oharrak:

Nafarroako Estatistika Erakundeak (Nastat) tasa horren estimazioa argitaratzen du Osasun Eskualde Oinarrizko bakoitzeko. Biztanleria Aktiboaren Inkesta (BAI) hartzen du abiapuntutzat, eta eremu txikietan estimazioak egiteko metodoak erabiltzen ditu, administrazio-erregistroen informazio lagungarria baliatuz. Informazioak urteko lau hiruhilekoetako langabeziaren urteko batezbestekoa adierazten du.

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: FAKTORE SOZIODEMOGRAFIKOAK ETA INGURUMENEKOAK
   
Adierazlearen izena: Muturreko pobreziaren arriskuaren tasa

Definizioa:

Muturreko pobreziaren atalasetik beherako errenta baliokide osoa daukaten etxeetan bizi diren pertsonen ehunekoa.

Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: Bizikideen errentaren muturreko pobreziaren atalasetik beherakoa duten etxeetan bizi diren pertsonak.

Izendatzailea: Biztanleria guztira

Adierazlea zergatik sartu den:

Pobrezia eta osasun kaxkarra elkarrekin lotuta dauden fenomenoak dira. Elkarte horrek bi zentzuetan funtzionatzen duen kausalitate-erlazio bat islatzen du: pobreziak osasun kaxkarra eragiten du eta osasun kaxkarrak pobreziatik ateratzea zailtzen du.

Diru-sarreren neurketak norbanakoek edo familiek oinarrizko beharrak (elikagaiak, arropa eta mediku-arreta) eskura dituzten finantza-baliabideak aztertzeko aukera ematen du, haien ongizateari eusteko edo hobetzeko.

Datuen iturria: Nafarroako biztanleen errentari buruzko estatistika (Nastat)

Urtea: 2022

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa  

Oharrak:

Muturreko pobreziaren atalasea kontsumo unitateko urteko diru-sarreren medianaren %30ean finkatzen da, pertsonen banaketa kontuan hartuta. Kontsumo unitate bakoitzeko diru-sarrerak, etxeko diru-sarrera guztiak zati bertako kontsumo unitateen kopurua eginez lortzen dira.

Neurri erlatiboa denez, errenta biztanleriaren artean banatzeko moduaren araberakoa da, eta diru-sarreren mediana handitzen edo txikitzen denean, balioak ere joera bera izaten du.

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: FAKTORE SOZIODEMOGRAFIKOAK ETA INGURUMENEKOAK
   
Adierazlearen izena: Bakarrik bizi diren 80 urteko edo gehiagoko pertsonen etxeak 

Definizioa:

Bakarrik bizi diren 80 urtetik gorako pertsonen ehunekoa, haien familia-etxebizitza nagusia haiek soilik osatutako ohiko bizitokia izanik.Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: Bakarrik bizi diren 80 urteko eta gehiagoko pertsonak

Izendatzailea: 80 urteko eta gehiagoko egoiliarrak familia-etxebizitzetan

Adierazlea zergatik sartu den:

Luzaroago bizitzeak, indibidualizazio-prozesuek eta familia-forma berriek, besteak beste, bakarrik bizi diren pertsona gehiago egotea eragin dute. 80 urteko eta gehiagoko pertsonak sartzen dira, adin horretatik aurrera haien mendekotasuna handitzen hasteko delako.

Datuen iturria: SIPNa (Nastat)

Urtea: 2024

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa; Sexua  

Oharrak:

Sexuaren araberako analisia garrantzitsua da, zahartzaroaren feminizazioa deskribatzeko. Feminizazio hori ez dagokio soilik adineko emakumeen kopurua handiagoa izateari. Izan ere, familiako adinekoak zaintzeko ardura hartzen dutenak ere emakumeak izaten dira sarritan.

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: FAKTORE SOZIODEMOGRAFIKOAK ETA INGURUMENEKOAK
   
Adierazlearen izena: Baso-azalera 

Definizioa:

Baso-azaleraren ehunekoa osasun eskualde oinarrizkoaren guztizko azalerarekiko.

Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: Baso-azalera

Izendatzailea: Osasun eskualde oinarrizkoaren guztizko azalera

Adierazlea zergatik sartu den:

Ingurumena osasunaren faktore erabakigarrietako bat da. Bizilekutik hurbil baso-azalera handiagoa izateak baditu eraginak airearen kalitateari dagokionez, bai eta naturan ariketa fisikoa eta taldeko jarduerak egiteari dagokionez ere.

Datuen iturria:

SIGPAC, Nekazaritza Lursailak Identifikatzeko Informazio Geografikoaren Sistema (Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumen Ministerioa)

Urtea: 2024

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa 

Oharrak:

Baso-azalera baso moduan katalogatutako SIGPCen poligonoen batukari gisa kalkulatzen da (taldea = 'FO').

Betetze-eguna: 2024/11/1

Bizimoduak

Taldea: BIZIMODUAK
   
Adierazlearen izena: Amagandiko edoskitze esklusiboa 6 hilabete betetzean

Definizioa:

Jaio direnetik 170-190 egun artean edoskitze esklusiboa dutela aitortutako haurren ehunekoa (bizitzako lehen 6 hilabeteak).

Adierazlearen deskribapena: 

  • Zenbakitzailea: Elikadura-iturri bakartzat amaren esnea duten haurrak (pediatrarenean egindako bisitetan hala aitortuta, jaio direnetik 170-190 egun arte).
  • Izendatzailea: Behar baino 183 egun lehenago jaiotako haurrak, azterketa-aldian bisita bat eginak (jaio direnetik 170-190 egunera).

Adierazlea zergatik sartu den:

Bizitzako lehen urteetako elikadura-praktikek nutrizio-egoerari eta biziraupenari eragiten diote zuzenean. Haurren biziraupena hobetzeko, esku-hartze eraginkorrena amaren edoskitze esklusiboa da. Edoskitzea funtsezkoa da haurraren nutrizioa, osasuna eta garapena hobetzeko.

Etapa horretan, gaixotasunak murrizteko, amagandiko edoskitzea onuragarria da haurraren eta amaren osasunerako, eta kostuak aurrezten dira, jaioberrien infekzioengatiko ospitaleratzeen kopurua murriztu egiten delako. Amaren esnea elikagai ezin hobea da bizitzako lehen etapetan.

Nabarmena da amaren esnearekin elikatu direnek urdail-hesteetako infekzioen eta arnas-infekzioen maila baxuagoak izaten dituztela. Azterketek erakutsi dute amagandiko edoskitzea haur-obesitatearen maila baxuagoekin lotzen dela.

Amarentzat dituen onuren artean, hauek ageri dira: haurdun geratu aurretiko pisura lehenago itzultzea, eta, seguruenik, bularreko minbizia eta obulutegiko minbizia izateko arrisku txikiagoa izatea.

Datuen iturria: Oinarrizko Osasun Laguntza

Urtea: 2023

Bereizte-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa

Betetze eguna: 2024/11/1

Taldea: BIZIMODUAK
   
Adierazlearen izena: Frutak eta barazkiak egunero kontsumitzea

Definizioa: Egunero frutak eta berdurak, entsaladak edo barazkiak jaten dituen biztanleria.

Adierazlearen deskribapena: 

Zenbakitzailea: 15 urteko edo gehiagoko pertsonak, egunero frutak, berdurak, entsaladak edo barazkiak jaten dituztela diotenak.

Izendatzailea: Inkestatutako 15 urteko eta gehiagoko pertsonak.

Adierazlea zergatik sartu den:

Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) eta Nazio Batuen Erakundeko Elikadura eta Nekazaritza Erakundeak (FAO) frutak eta barazkiak egunero jatea gomendatzen dute (OME eta FAO, 2005).

Datuen iturria: Inkesta Soziala eta Bizi Baldintzei buruzkoa - ISetaBB 2022 (Nastat), NOPLOIk berak egina.

Urtea: 2022

Bereizte-maila: Lurralde Antolamenduko Planak Zonifikatzea - LAP (Nafarroa Atlantikoa eta Pirinioak lotuz) eta sexua  

Oharrak:

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Lau adin-tartetan moldatuta (15-34 urte; 35-49 urte; 50-64 urte; eta 65 urte eta gehiago), sexu bakoitzeko adierazlerako.    

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: BIZIMODUAK
   
Adierazlearen izena: Sedentarismoa

Definizioa: 15 urteko edo gehiagoko pertsona sedentarioen ehuneko egokitua.

Adierazlearen deskribapena: 

  • Zenbakitzailea: “Ez dut ariketarik egiten” dioten 15 urteko edo gehiagoko pertsonak.
  • Izendatzailea: Galderari erantzun dioten 15 urteko eta gehiagoko pertsonak.

Adierazlea zergatik sartu den:

Sedentarismoak eragin negatiboa izan dezake adin guztietako pertsonen osasunean eta bizi-kalitatean, eta gazteengan arazo bereziki garrantzitsua da, etorkizunerako ohitura bihurtu daitekeelako. Sedentarismoaren konfigurazio arriskutsuena sortzen da ez denean inolako ariketa fisikorik egiten ez lanean (edo dagokion egunerokotasunean) ez aisialdian.

Datuen iturria: Inkesta Soziala eta Bizi Baldintzei buruzkoa - ISetaBB 2022 (Nastat), NOPLOIk berak egina.

Urtea: 2022

Bereizte-maila: Lurralde Antolamenduko Planak Zonifikatzea - LAP (Nafarroa Atlantikoa eta Pirinioak lotuz) eta sexua  

Oharrak:

Sedentarismoak ISeta BB2020ko 46. galderari “ez dut ariketarik egiten” erantzuten diotenak identifikatzen ditu: “Ondorengo aukeretatik zeinek islatzen du hobekien zer maiztasunez egiten duzun jarduera fisikoa?” Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Lau adin-tartetan moldatuta (15-34 urte; 35-49 urte; 50-64 urte; eta 65 urte eta gehiago), sexu bakoitzeko adierazlerako.    

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: BIZIMODUAK
   
Adierazlearen izena: 100 gramo alkohol baino gehiago kontsumitzea astean

Definizioa:

Astean 100 gramo alkohol baino gehiago kontsumitzen duten 15 urteko eta gehiagoko pertsonen ehuneko egokitua.

Adierazlearen deskribapena: 

  • Zenbakitzailea: Aste arrunt batean 100 gramo alkohol baino gehiago kontsumitzen dutela dioten 15 urteko eta gehiagoko pertsonen kopurua.
  • Izendatzailea: Inkestatutako 15 urteko eta gehiagoko pertsonak.

Adierazlea zergatik sartu den:

Astean 100 gramo alkohol baino gehiago kontsumitzea bizi-itxaropenaren murrizketarekin eta beste ondorio batzuekin lotu izan da (Angela M. Wood et al. Risk thresholds for consumption: combined analysis of individual-participant data for 599912 current drinkers in 83 prospective studies. Lancet 2018; 391: 1513-23).

Datuen iturria: Nafarroako 2021ko Inkesta Soziala eta Bizi Baldintzei buruzkoa - ISetaBB 2021 (Nastat), NOPLOIk berak egina.

Urtea: 2021

Bereizte-maila: Lurralde Antolamenduko Planak Zonifikatzea - LAP (Nafarroa Atlantikoa eta Pirinioak lotuz) eta sexua.

Oharrak:

Aste arrunt bateko alkohol-kontsumoaren zenbaketa, asteko egun bakoitzean kontsumitutako edariak Edari Unitate Estandar (EUE) bihurtuta, edari motaren arabera.

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Lau adin-tartetan moldatuta (15-34 urte; 35-49 urte; 50-64 urte; eta 65 urte eta gehiago), sexu bakoitzeko adierazlerako.

Betetze-eguna: 2024/11/1

Taldea: BIZIMODUAK
   
Adierazlearen izena: Tabakoaren eguneroko kontsumoa

Definizioa:

Tabakoa egunero kontsumitzen duten 15 urtetik gorako pertsonen ehunekoa, zenbat kontsumitzen duten kontuan hartu gabe. 

Adierazlearen deskribapena: 

  • Zenbakitzailea: Elkarrizketa egiteko unean, egunero erretzen dutela dioten 15 urteko eta gehiagoko pertsonen kopurua.
  • Izendatzailea: Galderari erantzun dioten inkestatutako 15 urteko eta gehiagoko pertsonak (erretzaileak eta ez-erretzaileak).

Adierazlea zergatik sartu den:

Tabakismoa garaiz aurreko gaixotasun- eta hilkortasun-kausa saihesgarri garrantzitsuenetako bat da. Tabakoaren ohiko kontsumoa osasun indibidual zein kolektiborako ohitura kaltegarriena da (pertsona ez-erretzaileak tabakoren kearen eraginpean jartzean), eta patologia ugari eragiten ditu.

Osasunerako arrisku-faktore aldagarria denez, ohiko erretzaileak direnen nagusitasunari buruzko datuak erregularki biltzeak tabakismoa murrizteko politiken eragina gainbegiratzen eta modu eraginkorrean ebaluatzen laguntzen du.

Datuen iturria: Inkesta Soziala eta Bizi Baldintzei buruzkoa - ISetaBB 2022 (Nastat), NOPLOIk berak egina.

Urtea: 2022

Bereizte-maila: Lurralde Antolamenduko Planak Zonifikatzea - LAP (Nafarroa Atlantikoa eta Pirinioak lotuz) eta sexua.
 

Oharrak:

Nafarroako 2016ko biztanleriari egokitutako adierazlea. Lau adin-tartetan moldatuta (15-34 urte; 35-49 urte; 50-64 urte; eta 65 urte eta gehiago), sexu bakoitzeko adierazlerako.

Betetze-eguna: 2024/11/1

Osasun sistema

Taldea: OSASUN SISTEMA   

Adierazlearen izena: HbA1c-ren neurketa duten diabetikoak     

Definizioa: 2 motako diabetes mellitus (DM II – CIAP2ko T90 kodea) izan eta azken urtean hemoglobina glikosilatuaren (HbA1c) neurketa egin duten 14 urtetik gorako biztanleen ehunekoa.

Adierazlearen deskribapena:

  • Zenbakitzailea: Osasun Eskualde Oinarrizkoan artatutako 14 urtetik gorako pazienteen ehunekoa, baldin eta 2 motako diabetes mellitusa (DM II – CIAP2ko T90 kodea) badute eta azken urtean (2023/1/1etik 2023/12/31ra) hemoglobina glikosilatuaren (HbA1c) neurketa egin bazaie. 
  • Izendatzailea: Azken urtean (2023/1/1etik 2023/12/31ra arte) DM2 duten eta Osasun Eskualde Oinarrizkoan artatu diren 14 urtetik gorako pazienteen kopurua.

Adierazlea zergatik sartu den:

Paziente horien jarraipen egokia egitera bideratutako adierazlea. 2. mota aukeratzen da, biztanleriaren datu-base bat dagoelako, eta uste delako prozesu horren kontrol egokia erabakigarria izan daitekeela gaixotasuna pronostikatzeko eta biztanlerian izanen dituen ondorioetarako. Hemoglobina glikosilatuaren mailak diabetesaren ekintza patogenoaren jarduera mikro eta makrobaskularraren ebaluatzaile onenak direla uste da. Kontrol egokia zehazteko, adina eta diabetesaren bilakaera-urteak hartu beharko lirateke kontuan, eta adierazle hori hurbilketa orokor bat da.

Datuen iturria: Oinarrizko Osasun Laguntza

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa

Oharrak:

Osasun Eskualde Oinarrizkoen araberako desagregazioan, dagokion Osasun Eskualde Oinarrizkoko Osasun Oinarrizko Laguntzako pazienteak hartzen dira kontuan, lekualdatutako pazienteak barne hartuta.

Betetze eguna: 2024/11/01

Taldea: OSASUN SISTEMA

Adierazlearen izena: Tentsio Arterialaren (TA) neurketa duten pertsona hipertentsoak.

Definizioa:

Hipertentsioa (HTA) izaten duten eta historia klinikoan azken urtean gutxienez TAren neurketa bat duten 14 urtetik gorako biztanleen ehunekoa.

Adierazlearen deskribapena:

  • Zenbakitzailea: Azken urtean (2023/1/1etik 2023/12/31ra arte) TAren neurketa duten eta Osasun Eskualde Oinarrizkoan artatu dituzten 14 urtetik gorako pertsona hipertentsoen kopurua.
  • Izendatzailea: Osasun Eskualde Oinarrizkoan artatutako 14 urtetik gorako biztanle hipertentsoak (2023/1/1etik 2023/12/31ra arte).

Adierazlea zergatik sartu den:

Gaixotasun baskularrak oso prebalenteak dira, eta morbilitate eta hilkortasun handia dute; horregatik, garrantzitsua da hipertentsioa diagnostikatuta duten pazienteen tentsio arteriala neurtzea, ezarritako mugen barruan egon dadin.

Arrisku baskularreko arrisku-faktoreetan jardunez, gaixotasun horien morbilitatea eta hilkortasuna murriztu daiteke.

Datuen iturria: Oinarrizko Osasun Laguntza

Urtea: 2023

Desagregazio-maila: Osasun Eskualde Oinarrizkoa

Oharrak:

Arrisku kardiobaskularraren faktore hori, kolesterolarekin, tabakoarekin eta ariketarekin batera, oinarrizkotzat jotzen da jarduera prebentiboen erregistrorako, Prebentzio jarduerak egiteko eta osasuna sustatzeko programaren arabera (PAPPS 2022):

  • TA kontrolatutzat hartzeko, 2 urtean behin neurtu behar da eta <140/90 izan behar du 60-65 urte baino gutxiago biztanlerian. Adin horretatik gorakoetan, kontrol-helburuak TA <150/90 izan behar du.
  • Tabakorako: osasun-profesionalak tabakoari buruzko ohituraz galdetu behar die kontsultara joaten diren pertsona guztiei eta berriro galdetu 2 urtean behin, salbu eta 25 urtetik gorakoak badira eta beren historia klinikoan “ez erretzailea” dela agertzen bada

Kolesterola kontrolatutzat hartzeko, zifrak 200tik beherakoa izan behar du eta gutxienez 4 urtean behin neurtu behar zaie 18 urtetik gorako biztanle osasuntsuei.

Betetze eguna: 2024/11/01

Aurreko urteetako adierazleen fitxak

Adierazleen fitxen lotura